Θυρεοειδής Αδένας"ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΟΙ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΕΣ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΣΥΧΝΗ ΑΙΤΙΑ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΛΕΟΝ ΑΝΙΧΝΕΥΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΑΙΔΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ."

 

Κωτσιγιάννη Αναστασία, Ιατρός Βιοπαθολόγος M.D., Μέλος της Ιατρικής Ομάδας του ΟΜΙΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Ο Θυρεοειδής  είναι ένας από τους σημαντικότερους ενδοκρινείς αδένες του ανθρώπινου σώματος και βρίσκεται στην πρόσθια τραχηλική περιοχή ακριβώς μπροστά από την τραχεία. Αποτελείται από δύο λοβούς (αριστερό και δεξιό λοβό), οι οποίοι ενώνονται μεταξύ τους με τον ισθμό.

Το φυσιολογικό βάρος του αδένα είναι μεταξύ 20 και 35 γραμμαρίων. Το όνομα του οφείλεται στο σχήμα του που μοιάζει με ασπίδα και προέρχεται από την ελληνική λέξη «θυρεός».

Ο Θυρεοειδής αδένας παράγει τρεις ορμόνες απόλυτα απαραίτητες για την ομαλή λειτουργία του οργανισμού. Οι ορμόνες αυτές είναι οι:

  • Τ3 (Τρι-ιωδο-θυρονίνη)
  • Τ4 (Θυροξίνη) και η
  • Καλσιτονίνη

Η ημερήσια έκκριση των δύο θυρεοειδικών ορμονών (Τ3 καί Τ4) ρυθμίζεται από την έκκριση μιας άλλης ορμόνης της Θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) που παράγεται στην υπόφυση, έναν άλλο επίσης σπουδαίο ενδοκρινή αδένα που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου μας.

Ο ρυθμός έκκρισης των θυρεοειδικών ορμονών συμβάλλει μαζί με άλλους ορμονικούς παράγοντες στην ομαλή ρύθμιση του μεταβολισμού του σώματος. Περιληπτικά αναφέρω ότι, οι θυρεοειδικές ορμόνες συμβάλλουν στην ρύθμιση του μεταβολισμού της γλυκόζης, των λιπών και της χοληστερόλης, ενώ συμβάλλουν επίσης στην ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος, της κινητικότητας του εντέρου, στον ρυθμό της καρδιάς, στην ταχύτητα της μυϊκής σύσπασης και στο σωματικό βάρος.

Θυρεοειδής ΑδέναςΕπιπλέον, στην βρεφική και παιδική ηλικία η έκκριση των θυρεοειδικών ορμονών είναι απαραίτητη, για την ομαλή σωματική και πνευματική ωρίμανση του παιδιού. Με δεδομένο ότι η έλλειψη των θυρεοειδικών ορμονών στην ηλικία αυτή δημιουργεί παιδιά με σωματική και πνευματική καθυστέρηση έχει καθιερωθεί από ετών και στη χώρα μας ο υποχρεωτικός έλεγχος των θυρεοειδικών ορμονών στα νεογέννητα βρέφη.

Η τρίτη ορμόνη του Θυρεοειδούς, η Καλσιτονίνη μαζί με την Παραθορμόνη που παράγεται από τους παραθυρεοειδείς αδένες, είναι υπεύθυνη για τη ρύθμιση των τιμών του ασβεστίου στο αίμα και τα οστά. Ειδικότερα η Καλσιτονίνη διευκολύνει την πρόσληψη και την καθήλωση του ασβεστίου στα οστά προκαλώντας την μείωση των τιμών του ασβεστίου στο αίμα.

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

Οι συχνότερες παθήσεις του αδένα είναι:

  • Ο υπερθυρεοειδισμός,
  • Ο υποθυρεοειδισμός,
  • Η βρογχοκήλη,
  • Οι οζώδεις σχηματισμοί και
  • Ο καρκίνος του Θυρεοειδούς.

 Ο υπερθυρεοειδισμός

Στην περίπτωση του υπερθυρεοειδισμού ο Θυρεοειδής προβαίνει σε υπέρμετρη παραγωγή των ορμονών του. Η νόσος προσβάλλει κατά κύριο λόγο το γυναικείο φύλο.

Στα συμπτώματα της νόσου περιλαμβάνονται:

  • Η νευρικότητα,
  • Η εύκολη κόπωση,
  • Οι ταχυκαρδίες με συχνή την αίσθηση έντονων χτύπων,
  • Ο προβληματικός ύπνος με αίσθηση αδυναμίας στο σώμα αλλά και κακής διάθεσης κατά τις πρωινές ώρες,
  • Η διακοπή της αναπνοής κατά την ανάσκελη στάση,
  • Το τρέμουλο των δακτύλων στην υπερέκταση,
  • Η ύπαρξη εξόφθαλμου,
  • Η τριχόπτωση,
  • Η μειωμένη αντοχή στην ζέστη,
  • Η βουλιμία με παράλληλη απώλεια κιλών και
  • Η διάρροια.

Ο υποθυρεοειδισμός

Στην περίπτωση του υποθυρεοειδισμού ο αδένας παράγει μικρότερη ποσότητα ορμονών. Και σε αυτή τη νόσο οι γυναίκες παρουσιάζονται περισσότερο ευάλωτες.

Χωρίζεται σε πρωτοπαθή όπου αναφερόμαστε σε βλάβη του ίδιου του Θυρεοειδούς και σε δευτεροπαθή, δηλαδή σε εξωγενή βλάβη που στην συγκεκριμένη περίπτωση, ο «υπαίτιος» αναζητείται στην υπόφυση η οποία ελέγχει τον Θυρεοειδή και την παραγωγή των ορμονών του.

Θυρεοειδής ΑδέναςΤα χαρακτηριστικά συμπτώματα της πάθησης είναι:

  • Η μυϊκή αδυναμία,
  • Η εύκολη κόπωση,
  • Ο αδύναμος κτύπος καρδιάς,
  • Η πάχυνση του δέρματος,
  • Η εύκολη πρόσληψη κιλών,
  • Η αίσθηση πρησμένου σώματος,
  • Η ευαισθησία στο κρύο,
  • Η δυσκοιλιότητα,
  • Η πνευματική νωθρότητα καθώς και
  • Τα ξηρά μαλλιά – τριχόπτωση.

Η βρογχοκήλη

Η διόγκωση του Θυρεοειδούς αδένα περιγράφεται ως βρογχοκήλη και είναι ορατή με την μορφή εξογκώματος στο ύψος του τραχήλου, το δε μέγεθος κυμαίνεται από ένα ορατό οζίδιο έως μια ευμεγέθης διόγκωση.  Όσο μεγαλύτερη είναι η βρογχοκήλη τόσο πιθανότερο είναι να πιέζεται ο οισοφάγος και η τραχεία προκαλώντας δυσχέρεια στην κατάποση και στην αναπνοή. Η βρογχοκήλη αναφέρεται στην ανατομική κατάσταση του Θυρεοειδούς και όχι στην λειτουργική.

Οι Οζώδεις Σχηματισμοί

Με τον όρο «Όζοι Θυρεοειδούς» αναφερόμαστε σε όγκους που βρίσκονται πάνω ή μέσα στον Θυρεοειδή αδένα, διαθέτουν σχήμα συνήθως στρογγυλό και υφή σκληρότερη του αδένα, ενώ αποτελούν προϊόν τοπικής θυρεοειδικής υπερπλασίας και χωρίζονται σε ψυχρούς και θερμούς.

Μπορεί να υπάρχει μόνο ένας (μονήρης) όζος ή πολλαπλοί διεσπαρμένοι μέσα στη μάζα του αδένα και στο μεγαλύτερο ποσοστό είναι καλοήθεις και δεν προκαλούν λειτουργικές διαταραχές.

Η νόσος είναι συχνά απαντώμενη και οι γυναίκες διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο προσβολής.

Ο Καρκίνος Θυρεοειδούς

Ένα μικρό ποσοστό και συγκεκριμένα περίπου 1% όλων των καρκίνων του ανθρώπου βρίσκεται στο Θυρεοειδή αδένα. Ο καρκίνος του Θυρεοειδούς μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, οι περισσότερες περιπτώσεις της νόσου όμως, εκδηλώνονται σε ανθρώπους μεγαλύτερους των 40 ετών. Οι γυναίκες προσβάλλονται 2 - 3 φορές συχνότερα από τους άνδρες.

Οι περισσότερες περιπτώσεις καρκίνου του Θυρεοειδούς είναι ιάσιμες. Η έγκαιρη και ακριβής διάγνωση, η σωστή θεραπεία και η τακτική παρακολούθηση με διάφορες εξετάσεις μπορούν να εξασφαλίσουν ένα υγιές μέλλον στους ασθενείς με καρκίνο Θυρεοειδούς.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Στην Ελλάδα οι θυρεοειδοπάθειες αποτελούν συχνή αιτία νοσηρότητας και πλέον ανιχνεύονται και στον παιδικό πληθυσμό, ειδικά σε περιπτώσεις θετικού οικογενειακού ιστορικού.

Όποιος λοιπόν εκδηλώσει ένα ή περισσότερα από τα ανωτέρω συμπτώματα θα πρέπει να απευθυνθεί στον ιατρό-ενδοκρινολόγο. Μετά από την κλινική εξέταση οι γιατροί παραπέμπουν σε διάφορες εξετάσεις προκειμένου να απεικονιστεί σαφώς η δομή και η λειτουργικότητα του αδένα.

Οι κυριότερες εξετάσεις για τον Θυρεοειδή είναι οι εξής:

  • Εξετάσεις αίματος που γίνονται για να ελέγξουν τη λειτουργία του Θυρεοειδούς αδένα,
  • Υπερηχογράφημα που γίνεται για να ελέγξει την ανατομία του Θυρεοειδή αδένα, να προσδιορίσει το μέγεθος, τη θέση και τον αριθμό των ενδεχόμενων όζων και για να διερευνήσει την ύπαρξη τυχόν υπόπτων λεμφαδένων στην ευρύτερη περιοχή του λαιμού.
  • Συμπληρωματικές εξετάσεις (σπινθηρογράφημα ή/και κυτταρολογική εξέταση) που βοηθούν στη διαφορική διάγνωση μεταξύ καλοηθών και κακοηθών όγκων και καθορίζουν τα θεραπευτικά βήματα που θα ακολουθήσουν.

Η κυτταρολογική εξέταση γίνεται όταν υπάρχει όζος/όζοι στον Θυρεοειδή. Με λεπτή βελόνα γίνεται αναρρόφηση κυττάρων από το ογκίδιο του Θυρεοειδούς και το υλικό αυτό της βιοψίας μπορεί να δώσει πληροφορίες κατά πόσο πρόκειται για καρκίνο ή όχι. Οι βιοψίες FNA γίνονται συχνά με την καθοδήγηση υπερηχοτομογράφου προκειμένου να λαμβάνονται κύτταρα του οζώδους σχηματισμού και όχι του λοιπού παρεκχύματος του αδένα. Η συγκεκριμένη εξέταση έχει εξαιρετικά υψηλή ευαισθησία στη διάγνωση.

  • Η Αξονική (CT) ή η Μαγνητική (MRI) τομογραφία ενδείκνυνται μερικές φορές όταν χρειάζονται περισσότερες πληροφορίες αλλά δεν αποτελούν μέρος της αρχικής αξιολόγησης.

Εφόσον τεθεί η διάγνωση μιας νόσου του Θυρεοειδούς οι θεραπευτικοί χειρισμοί εξαρτώνται από το είδος της νόσου.

Οι λειτουργικές παθήσεις (υπερ- και υπο-θυρεοειδισμός) αντιμετωπίζονται κυρίως με φαρμακευτική θεραπεία με σκοπό την επάνοδο των θυρεοειδικών ορμονών στα φυσιολογικά επίπεδα.

  • Η θεραπεία του υποθυρεοειδισμού είναι φαρμακευτική και συνίσταται στη χορήγηση της ορμόνης που λείπει.
  • Η θεραπεία του υπερθυρεοειδισμού περιλαμβάνει αρχικά την χορήγηση ειδικών αντιθυρεοειδικών φαρμάκων για να αντισταθμιστεί η υπερπαραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών.

Η φαρμακευτική θεραπεία δεν καταφέρνει πάντα να θεραπεύσει τη νόσο. Στις περιπτώσεις αυτές η οριστική θεραπεία είναι η χειρουργική αφαίρεση του Θυρεοειδούς, ενώ εναλλακτικά προτείνεται η καταστροφή του αδένα με ραδιενεργό ιώδιο (Ιώδιο 131).

Η χειρουργική αφαίρεση (λοβεκτομή ή ολική θυρεοειδεκτομή) ενδείκνυται σε περιπτώσεις:

  • Μεγάλων βρογχοκηλών και σε κάθε βρογχοκήλη που δεν ανταποκρίνεται στη φαρμακευτική θεραπεία ή προκαλεί συμπτώματα.
  • Μονήρων θυρεοειδικών όζων, ο οποίος στην κυτταρολογική εξέταση υλικού μετά από FNA είναι συμβατός με:
  1. Καρκίνωμα (θηλώδες),
  2. Πιθανό καρκίνωμα (θηλακιώδες νεόπλασμα) ή
  3. Καλοήθη όζο εφόσον είναι μεγάλος σε μέγεθος, είτε συνεχίζει να μεγαλώνει παρά τη φαρμακευτική θεραπεία ή προκαλεί συμπτώματα (πόνο, δυσκολία στην κατάποση, βήχα, κ.α.).

Οι θυρεοειδικές παθήσεις είναι λοιπόν πολύ συχνές στον Ελληνικό πληθυσμό και χρειάζεται μεγάλη ευαισθητοποίηση για την έγκαιρη διάγνωσή τους μέσα από τις σωστές αιματολογικές και απεικονιστικές εξετάσεις , καθώς αυτή θα οδηγήσει στην σωστή θεραπευτική αντιμετώπισή τους.

Συντάκτης: Κωτσιγιάννη Αναστασία, Ιατρός Βιοπαθολόγος M.D., Μέλος της Ιατρικής Ομάδας του ΟΜΙΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ